Dobre Miasto Nieoficjalny serwis miasta i gminy z województwa warmińsko-mazurskiego

Zwyczaj sypania wałów podłużnych miał miejsce na ziemiach Prusów w czasach średniowiecza. Były to umocnienia ziemne bardzo często zaopatrzone w palisadę. Poprzedzone one były zazwyczaj trudną do przejścia przesieką i uzupełniały linię obronną w miejscach, gdzie naturalne warunki środowiska umożliwiały wrogowi zbrojne wtargnięcie. Pełniły więc rolę obronną, jak i były nośnikiem informacji granicznej, ponieważ usytuowanie wałów występuje zazwyczaj na obrzeżach osadniczych oraz w pobliżu szlaków drożnych.

Barczewko, gm. Barczewo
Wał podłużny położony w odległości 2 km na zachód od wsi.

Borki, gm. Pisz
Pozostałości wału podłużnego przy drodze Pisz-Kolno, przypuszczalnie pochodzącego z czasów krzyżackich. Obiekt silnie zniszczony w wyniku prowadzonej na jego terenie gospodarki leśnej. Obecne wymiary wału: długość: 20 m, wysokość 70-80 cm, szerokość podstawy nasypu 5-7 m.

Dybowo, gm. Świętajno k/Olecka
Wał kamienno-ziemny odcinający dostęp do grodziska Jaćwieskiego.

Kielary, Zazdrość, gm. Stawiguda
Dwa równoległe odcinki wałów w pobliżu wschodniego brzegu Jeziora Kielarskiego.

Kierzbuń, gm. Barczewo
Wał podłużny położony o wysokości dochodzącej do 2,5 m w lesie na zachód od miejscowości. Na jego zakończeniu znajduje się duży głaz.

Krupoliny, gm. Barczewo
Wał podłużny położony między jeziorami Kiermas i Kierzlińskim.

Leszno, gm. Barczewo
Wał przebiegający równolegle do dawnej granicy warmińskiej (po stronie Warmii).

Marszałki, gm. Srokowo
Wał podłużny biegnący od Jeziora Oświn do Kanału Mazurskiego, następnie po przecięciu przez kanał zakręca w kierunku pd-zach. Łączna długość ok. 4 km,

Nerwik, gm. Purda
W otoczeniu jeziora Artung istnieje aż 5 odcinków wałów podłużnych. Obiekty po stronie północnej jeziora ochraniały dawny szlak drożny, przypuszczalnie była to tzw. „Dawna droga wojenna”.

Odryty, gm. Barczewo
Wał podłużny położony między jeziorami Raks i Dłużek.

Pareza, gm. Biskupiec
Wał podłużny biegnący w lesie między miejscowościami Pareza Wielka i Zabrodzie na długości ok. 2,7 km.

Święta Lipka, gm. Reszel
Dwa wały podłużne znajdujące się po stronie wschodniej i zachodniej Jeziora Dejnowa. Wał położony na zachód od jeziora sięga 3,5 m wysokości co czyni go najwyższym na Warmii i Mazurach. Pomimo tego został zlokalizowany dopiero dwa lata temu…

Wały - Prejłowo, gm. Purda
Wał podłużny położony na południe od przysiółka Wały, przy strumieniu.

Wały - Zimna Woda, gm. Nidzica
Obiekt doskonale znany w literaturze. Wał podłużny zachowany w doskonałym stanie. Przebiega on w lesie na przestrzeni prawie 3 km między wsią Zimna Woda i Wały.

Zebrał i opracował : R. Klimek